Amaç: Güncel çalışmalar anhedoninin ödülden alınan zevkte azalmadan
çok, gelecek ödülleri öngörmeyle ilişkili yetersizlikten kaynaklandığını
ortaya koymuştur. Bu nedenle haz beklentilerini değerlendiren araçlara
ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı şizofreni tanılı hastaların
haz almaya ilişkin beklentilerini değerlendirmek üzere geliştirilen
Haz Beklentileri Ölçeği (Pleasure Expectancies Scale; PLEX) Türkçe
formunun geçerlik ve güvenirliğini incelemektir.
Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmaya, Manisa Ruh Sağlığı ve
Hastalıkları Hastanesi’ne başvuran şizofreni tanısı konmuş, klinik olarak
stabil hastalar dâhil edilmiştir. Katılımcılara yarı yapılandırılmış Pozitif
Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Kısa Negatif Belirti Ölçeği
(BNSS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CDSS) ve PLEX öz
bildirim ölçekleri uygulanmıştır. Geçerlik analizleri için rastgele seçilen
72 katılımcının verileri ile açımlayıcı faktör analizi (AFA), elde edilen
faktör yapısının model uyumunun test edilmesi için 150 katılımcıya
doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Ayırt edici geçerlik
için gruplar arası karşılaştırmalar ve korelasyon analizleri yapılmıştır.
Güvenirlik için Cronbach alfa katsayısı, madde-toplam korelasyonları
ve test-tekrar test güvenirliği için sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC)
hesaplanmıştır. Analizler R 4.4.1 kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Yapı geçerliği, ayırt edici geçerlik ve güvenirlik analizlerine
222 katılımcının verileri dâhil edilmiştir (46 kadın, yaş=43,93±9,87
yıl). Açımlayıcı faktör analizi tek faktörün toplam varyansın %76’sını
açıkladığını göstermiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları ise modelin
iyi düzeyde uyum iyiliği endekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur
(CFI=0,98; TLI=0,97; RMSEA=0,041; SRMR=0,02). Cinsiyet, medeni
durum ve çalışma durumu açısından gruplar arası karşılaştırmalarda
PLEX toplam puanı ve BNSS puanları zıt paterne sahip bulunmuştur.
Haz Beklentileri Ölçeği (PLEX) toplam puanı ile BNSS motivasyon/
zevk alt ölçeği (r=-0,91, p<0,001) ve ifade alt ölçeği (r=-0,46, p<0,001)
puanları arasında negatif korelasyonlar saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach
alfa iç tutarlılık katsayısı 0,957 ve ICC 0,895 bulunmuştur.
Sonuç: Şizofreni tanılı hastalarda PLEX Türkçe formunun iyi düzeyde
geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Anhedoni, geçerlik, güvenirlik, şizofreni
