Amaç: Bu çalışmada, ruhsal dayanıklılık ve algılanan stres arasındaki
ilişkide birincil duygusal sistemlerin ve ruminasyonun potansiyel
aracılık etkisinin analiz edilmesi amaçlanmıştır.


Yöntem: Örneklem 503 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılara
Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği
(KPSÖ), Ruminatif Tepkiler Ölçeği-Kısa Formu (RTÖ-KF) ve Afektif
Sinirbilim Kişilik Ölçeği (ASKÖ) uygulanmıştır. Ortak yöntem yanlılığı
değerlendirilmiş ve anlamlı bir sorun saptanmamıştır. Varsayılan
ilişkileri ve dolaylı etkileri test etmek için yol analizi ve aracılık analizi
(bootstrapping) yapılmış ve model uyumu CFI, TLI, RMSEA ve BIC
indeksleri kullanılarak değerlendirilmiştir.


Bulgular: Cinsiyet ve yaş kontrol edildiğinde, nihai modelin uyum
indeksleri iyi düzeyde bulunmuştur (χ²/sd = 2,91, RMSEA = 0,068, TLI
= 0,963, CFI = 0,998). Ruhsal dayanıklılık, KORKU, ÜZÜNTÜ ve
ÖFKE sistemleri, saplantılı düşünme ve algılanan stres ile negatif yönde
ilişkili bulunmuştur (tümü için p<0,001). KORKU ve ÜZÜNTÜ
sistemleri ise saplantılı düşünme ve algılanan stres ile pozitif yönde
ilişkili bulunmuştur. Saplantılı düşünmenin de algılanan stres ile pozitif
ilişkisi saptanmıştır. Bootstrap analizleri, ruhsal dayanıklılığın KORKU,
ÜZÜNTÜ, ÖFKE ve saplantılı düşünme aracılığıyla algılanan stres
üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğunu doğrulamıştır (β= -0,253,
p = 0,011).


Sonuç: Ruhsal dayanıklılık kapasitesi, stres değerlendirme süreçlerini
birincil duygusal sistemler ve ruminasyon ile ilişkileri üzerinden
etkiliyor olabilir. Bulgular, stresin algılanmasında subkortikal duygusal
mekanizmalar ile kortikal süreçler arasındaki etkileşimin rolüne
işaret etmektedir. Negatif birincil duygusal sistemler, stres işlemede
nöromodülasyon için olası hedef bölgeler olarak ileri çalışmalarda
araştırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Afektif sinirbilim, algılanan stres, kişilik, ruhsal
dayanıklılık, ruminasyon