English
 
   
Hafif Davranışsal Bozulma: Demans Öncülü Yeni Bir Sendrom

Aslı AYTULUN, Şahinde Özlem ERDEN AKİ
2022 33(4): 280-289
DOI: 10.5080/u26980
[Geri]    [PDF]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Bu gözden geçirme yazısında demans öncesi prodromal belirtiler olarak
nöropsikiyatrik belirtilerin tartışılması, “Hafif Davranışsal Bozulma”
kavramının tanımlanması, “Hafif Davranışsal Bozulma Tarama
Listesi”nin tanıtılması amaçlanmıştır.
Nöropsikiyatrik belirtiler (NPB) demans hastalarındaki bilişsel olmayan
belirti ve davranışları temsil eder. Demansa eşlik eden NPB’lerin
sıklığı hastalık ilerledikçe artmaktadır. Çalışmalar NPB’lerin demans
hastalarının yanı sıra bilişsel yakınması olmayan yaşlılarda, öznel bilişsel
yakınması olan ya da hafif bilişsel bozulma tanısı konmuş kişilerde de
görüldüğünü ortaya koymaktadır; bu bulgulardan yola çıkarak henüz
bilişsel belirtilerin ortaya çıkmadığı olgularda demans gelişimini
yordamak için bu belirtilerin tanımlanması ve saptanmasının kullanışlı
olabileceği düşünülmüştür. Böylece “Hafif Davranışsal Bozulma” ilk kez
Taragano ve Allegri tarafından tanımlanmış, ileri yaştaki kişilerde en az
6 ay süre ile görülen ve herhangi bir başka psikiyatrik sendromun tanı
kriterlerini karşılamayan nörodavranışsal belirtileri kapsayan bir kavram
olarak ortaya konulmuştur. Değerlendirilmesi amacıyla yakın zamanda
apati, duygudurum, dürtü kontrolünde bozukluk, sosyal uygunsuzluk,
anormal düşünce ve algı alanlarını kapsayan, 34 sorudan oluşan “Hafif
Davranışsal Bozulma Tarama Listesi (HDB-TL)” geliştirilmiştir. Bu alt
alanların nörobiyolojik temelleri ve biyobelirteçlerle ilişkisine yönelik
çalışmalar kavramın tanımlanması ve HDB-TL’nin geliştirilmesi
ile hız kazanmıştır. Ancak kavram henüz çok yenidir ve kişilerin bu
sendrom açısından değerlendirilmeleri sürecinde gereksiz tanı almaları
ve damgalanma riskiyle karşılaşmaları muhtemeldir. Bu nedenle geniş
örneklemlerde çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu kavramın
geçerliliğinin ortaya konulması, klinik araştırmalarda henüz bilişsel
yakınması olmayan nörodejeneratif hastalık olgularını çok erken evrede
yakalama amacına da hizmet edecektir.
Anahtar Sözcükler: Hafif davranışsal bozulma, nöropsikiyatrik
belirtiler, demans prodromu