English
 
   
Esrar ve Sentetik Kannabinoidler Nörobilişsel İşlevleri Nasıl Etkiler?

Hande ÇELİKAY SÖYLER, Ayşe Ender ALTINTOPRAK, Ebru ÖZTÜRK ALDEMİR
2022 33(4): 233-247
DOI: 10.5080/u26956
[Geri]    [PDF]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Amaç: Bu çalışmada esrar ve sentetik kannabinoid kullanımının yol
açtığı nörobilişsel işlev kayıpları belirli bilişsel alanlar (dikkat ve çalışma
belleği, yönetici işlevler, görsel-mekânsal algılama, öğrenme ve bellek,
planlama ve problem çözme, sözcük adlandırma) incelenmiş, sağlıklı
kontrollerle karşılaştırılarak betimlenmeye çalışılmıştır.
Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalı Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi Polikliniği’ne 2015
Mart - 2017 Haziran ayları arasında başvuruda bulunan geçmişte en
az bir yıl esrar kullanmış 52 katılımcı ile geçmişte en az bir yıl sentetik
kannabinoid (SK) kullanmış 51 katılımcı araştırmanın madde kullanım
geçmişi olan katılımcı grubunu oluştururken, herhangi bir madde
kullanım geçmişi olmayan 57 Ege Üniversitesi çalışanı/öğrencisi kontrol
grubu katılımcılarını oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi 160 erkek
katılımcılardan oluşmakta, yaş aralığı 18-35 olarak belirlenmekle
birlikte, 36-54 yaş aralığında 16 katılımcı yaşla birlikte nöropsikolojik
işlevlerdeki değişimi görebilmek amacıyla çalışmaya dahil edilmiştir.
Nöropsikolojik işlevlerden dikkat alanı için Stroop Testi (ST), yönetici
işlevler ve çalışma belleği alanları için Raven Standart Progresif Matrisler
Testi (RSPM) ile Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), görsel-mekânsal
algılama alanı için Çizgi Yönü Belirleme Testi (ÇYBT) ve İşaretleme Testi
(İT), öğrenme ve bellek alanları için Sayı Dizisi Öğrenme Testi (SDÖT)
ve Öktem-Sözel Bellek Süreçleri Testi (Ö-SBST), planlama ve problem
çözme alanları için Londra Kulesi Testi (LK), sözcük adlandırma alanı
için Boston Adlandırma Testi (BAT) kullanılmıştır.
Bulgular: Odaklanmış dikkat, görsel-mekânsal algılama, görsel
tarama, yönelim, sürdürülebilir dikkat, genel yetenek, anlık bellek,
öğrenme, uzun süreli bellek, sözcük adlandırma becerilerinde en düşük
performansı SK kullanım geçmişi olan katılımcılar gösterirken, tepki
hızı, perseverasyon, kavramsallaştırma, soyut düşünme, set değiştirme,
tanıma becerilerinde en düşük performans esrar kullanım geçmişi olan
katılımcılara aittir. Planlama ve problem çözme becerileri, katılımcıların
madde kullanım geçmişleri açısından farklılaşmamıştır.
Sonuç: Bu çalışma, bağımlılık alanında sürdürülen tıbbi ve psikososyal
iyileştirme çalışmalarına bilişsel rehabilitasyon programlarının
eklenmesinin başarıyı arttıracağını düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: Nörobilişsel işlev, esrar, sentetik kannabinoid