Amaç: Gözlenebilir Toplumsal Bilişi Değerlendirme Ölçeği (GTBDÖ)
şizofreni tanılı bireylerde görüşmeye dayalı olarak toplumsal bilişi
değerlendirmek üzere Healey ve arkadaşları (2015) tarafından
geliştirilmiş sekiz maddelik bir ölçüm aracıdır. Bu çalışmanın amacı
toplumsal bilişin temel alanlarını ayrıntılı olarak değerlendiren ölçeğin
Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesidir.


Yöntem: Çalışma şizofreni ve şizoafektif bozukluğu olan 50 hasta
ve bu hastaların yakını olan 50 kişi ile gerçekleştirildi. Hasta ve
yakınlarına GTBDÖ, Yüzde Dışavuran Duyguların Tanınması/Ayırt
Edilmesi Testleri (YDTT-YDAT), Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği
(DEZİKÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve İşlevselliğin
Genel Değerlendirmesi (İGD) araçları uygulandı. Güvenirlik için iç
tutarlılık katsayısı, madde-toplam madde korelasyonu, test-tekrar test
karşılaştırması, geçerlik için açıklayıcı faktör analizi ve uyum geçerliği
analizleri yapıldı.


Bulgular: GTBDÖ toplamı için Cronbach alfa katsayısı 0,83 olarak
hesaplandı. Açıklayıcı faktör analizinde GTBDÖ’nün iki faktörden
(bilişsel yanlılık ve bilişsel yetiler) oluştuğu ve toplam varyansın
%64,2’sini açıkladığı saptandı. GTBDÖ ile YDAT (r=-0,29),
DEZİKÖ (r=-0,49), İGD (r=-0,50), PANSS toplam puanı (r=0,54)
arasında anlamlı ilişki bulundu. GTBDÖ ile YDTT arasında ilişki
saptanmadı. Görüşmeci ve aileler tarafından doldurulan GTBDÖ
toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon (r=0,93)
vardı. Test-tekrar test güvenirlik katsayısı r=0,95 idi.


Sonuç: Bulgular ölçeğin Türkçe sürümünün geçerli ve güvenilir
olduğunu gösterdi. Kolaylıkla uygulanabilen GTBDÖ’nün toplumsal
bilişi değerlendirmek için uygun bir araç olduğu söylenebilir.