English
 
   
Anne-Bebek Etkileşimine Çift-Yönlü Bakış Açısı: Bakış ve Yüz Duygulanımı

Yasemin KAHYA, Sait ULUÇ, Yusuf KARA
2022 33(1): 32-43
DOI: 10.5080/u25794
[Geri]    [PDF]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Amaç: Etkileşimdeki anne-bebeğin bakış davranışlarını ve yüz
duygulanım ifadelerini, öz-düzenlemeyi yansıtan öz-izlerlik ve
etkileşimsel düzenlemeyi yansıtan etkileşimsel izlerlik çerçevesinde
incelemektir. Model 1’de, etkileşimde saniye temelinde değişebilen
bakış davranışları (partnerin yüzünde/partnerin yüzünde değil), Model
2’de yüz ifadeleri (olumludan/olumsuza) incelenmiştir. Öz-izlerlik,
anne-bebeğin bakış yönlerinin ve yüz ifadelerinin kendi içinde ne kadar
değişken veya durağan olduğunu ifade etmektedir. Etkileşimsel izlerlik,
anne-bebeğin bakış davranışlarını ve yüz ifadelerini birbirlerine göre
uyumlama veya düzenleme derecesini ifade etmektedir.
Yöntem: Örneklem, 56 sağlıklı anne-bebek çiftinden oluşmaktadır.
Bebeklerin hepsi 4 aylık ve annelerinin yaş ortalaması 29,61
(SS=3,71)’dir. Anne-bebek etkileşimleri, laboratuvarda video kayda
alınmıştır. Etkileşimler, anne-bebeğin bakış davranışları ve yüz ifadeleri
için saniye temelinde video mikroanaliz yöntemiyle kodlanmıştır. Analiz
yöntemi, çok düzeyli-çok değişkenli zaman serileridir.
Bulgular: Model 1-2’ye göre,anne-bebeklerin bakış davranışları ve
yüz ifadeleri ne çok durağan ne de çok değişkendir; etkileşimlerde
bakış davranışlarındaki ve yüz duygulanımdaki değişim kendi içinde
öngörülebilir şekilde değişen bir örüntü sunmaktadır. Anneler,
bebeklerinin bakış davranışına ve yüz ifadelerine göre kendi bakış
davranışlarını ve yüz ifadelerini düzenlemektedir. Bebekler yüz
ifadelerini, annelerin yüz ifadelerine göre düzenliyorken bebeğin bakış
kanalındaki anneye uyumu sınırda anlamlılık göstermiştir.
Sonuç: Etkileşimlerde anne-bebekler bir yandan kendilerini düzenlerken
bir yandan birbirlerine uyum sağlamaktadır. Bu çift-yönlü düzenleyici
çevre, ileride psikopatolojiyle ilişkili olabilecek bebeğin kişiler-arası
beklentilerinin ve biyo-sosyo-davranışsal düzenleme kapasitesinin
temelidir.